Jedem na Rodinu!

Koniešno, vsie try.
Da pabačennia!

Tfu, tfu! Hadost'!

Odviedki. 

Dva tyžni treba jak minimum podoždati i možna isti, odviedati novonarodženoje ditiatko. Ale koliś i toho ne čakali, chučej prychodili pobačyti - odviedki pozvalajut jakoby pryniati joho symvolično v obšestvo, po raz peršyj. Bo potôm, jasna sprava, chrystiny šče bôlš značut jako pryniatije v kruh vierujuščych, ale do toho treba pryjti, pobačyti, pryvitati małoho čełoviêka i žeńščynu, kotoraja tolki što stała mamoju.

Nu i pomnite, staraja i jakož važnaja sprawa! Jak peršyj raz bačyte ditiatko, ne zabyvajte, štob ne spovoročyti! "Tfu, brydki! Tfu, tfu, brydka!" treba skazati. Nu jakže bez toho! Štôb šče po nočam ne spało?
 

Jasna sprava, z pustymi rukami v odviêdki ne idetse (ščyro, to v našuj biełarusko-pudlaśkuj tradycji mało koli i kudy chodiat z pustymi rukami). Teperki najčastiej nosiat odiožu, a to cacku, a to kosmetyku jakujuś. A koliś ne było takich predmietôv i ne było takoho zvyčaju, vôn typično teperašnij. 

Od velikšych podarkôv je chrystiny. A v odviedki nesli pečenije, praniki, ci to navat paluškôv napekut i tak nesut, a to vino svojskoje čy kuplanoje – prosto išli chto z čym mieł. Ščyro skazavšy, to budučy sviežo spečanoju mamoju, ja by velmi docaniłab takije podarki - času, štob varyti, sovsiem amal nema, a tut - jedło hotove, navat na zakusku je, a i ne treba dumati, što hostiam podati. Jakby koliś bôlš zrazumieły byli takije spravy jak to, što matery ciažko najti čas velmi pryhotovitisia na spatkannie, byti spravnoj hospodyniaj zrazu pośle rodženija ditiatka.

Najuperuč, viedomo, v odviedki prychodili tolki baby, značyt sije, u kotorych vže muž byv – tioty, susiedki. Panny chodili tolki do svoich, to značyt - koli bližšaja siemja. Potôm mohli v odviedki dołučyti i mužčyny, bo i v chati bat'ko ditiata tak same zostavałsie, nu chyba že pojêchał v liês po drova. Ale viedoma było, što ditiatom zanimałaś žeńščyna. I od sich pôr vôna vže tak same ličytsia v babôv.

Ale kob od roboty oddochnuti času velmi mnoho ne było. Jak komu – jak był died albo baba zaniatisia ditiatkom, tohdy mamaša i v pole išła. A jeśli ne było – zanimałasia, a jak tolki siły pozvolili – od razu v polie. I z soboju ditiatok zabirali. A jak robili, štob možna było i robiti i ditiatok dohladati – dopišu neuzabavi!

  "Čyrvonaja liêntočka musit byti na łožečkovi!" - Skazał moj Muž o pudlaśkoj dušy. Tak i je!

Z vesnoju mnoho dobroho roditsia! :)

Dorohije!

16 maja našoje hrono hovoraščych po pudlaśki pobulšało o odnoho, velmi važnoho čełoviêka - v toj deń večerom, v 21:40 v Gdańskum špitalovi rodiłasia naša dočka - Natalija. 

Vsiech pozdravlaju od našoji trojki i obiščaju nezadołho napisati nastupnyj post pro našu pudlaśku kulturu i zvyčaji - tiêm bôlš, što pokul my pojedem na Rodinu, za dva tyžni pryjizžaje do nas moja mama i budu jijê rozpytyvati pro davny zvyčaji zviazany z narodženijem ditiatka. A pokul pryvykajem žyti vtrojom i učymosia sebe vzaimno, a Nataška słuchaje narodnych piesień i rodnoji movy vže po siêtuj storoni žyvota.

Vsioho Vam dobroho i pozdravlajem z nastupajuščym praznikom Piatidiesiatnicy!

Katjuša, Jaša i Nataša

Maslenica!

Grafika so storonki www.nadasugie.ru

Dorohije – s niedieli nastupiła u nas Maslenica  -  osatnij pered Velikim Pôstom tyždeń, koli možem pojesti i popiti kolki chočem.

Nazvanije „maslenica” wziałosia, koniečno, ot masła i tołstoji s nim jiêdła. Najbôlš popularnym jiêdłom je i zausiody byli blinčyki  - so vsiakim vypołnienijem, jakoje prychodit nam ochota, a samym tradycyjnym dla Pudlaša je konfitura. Dla ruskoi Maslenicy najbôlš znakomym je blinčyki s ikroju.

A, poza siôm, treba jesti vsio, što tołstoje, bohatoje, veselitisia, i hulati zanim pryjde čas Velikoho Pôsta – 40 dniej zadumy i spakojnaha čakannia na Velikdeń.

W subotu čakajut nas zapusty – ostatnij deń, koli možem hulati do biełoho rania! Tradycyjno sobirajemsia na zapustowych zabawach, de hraje orkiestra, de jimo i pjemo, tańcujemo i spivajemo, i koniečno, hovorymo po svojomu! W Hajnouci, na prykład, takije imprezy orhanizuje Bractwo Pravosławnoi Mołodiožy, treba tolki zapytati i doznatisia, što de i kak :)

Maslenicu kôńčyt niediela „Krestopokłonnaja” – koli w cerkwiach słužat liturgiu i wiečerniu s čynom wzaimnoho proščanija obid, kotoroje maje vviesti nas v čas Velikoho Pôsta z siercom swobodnym ot visakich złych čustv.

A pokul – veselitiesia, hulajte, jište blinčyki, a w subotu bavietiesia tak, štob dati radu pojti šče na słužbu w niedilu i nabrati siły na sorok dni Velikoho Pôsta!

Vodianaja Kolada

Nu tak, v biznesi hovorat – „yesterday’s news is no news” (včerašnije novosti heta uže ne novosti).

Dysia minaje 12 dneij od Vodianoji Kolady, 11 od sviata Kreščenija Hospornija. Nu ale koli skazała raz, što napišu pro Vodianuju Koliadu, tak i zroblu – navat, jeśli zabirajusia za sioje ciut pôzno, a napevno puzniej, jak poošbiôčała. Ničoho, bude prosto pôst uspaminak, nu i na nastupnyj rôk prydastsia.

Što takoje Vodianaja Kolada? Heta koliada pered Kreščenijem. Tradycyjno – tože pôstnyj deń, jak pered Ruzdvom. Nu ale teperki ne vsie pomniat, zabihany, što je takoje sviato i takij deń pered niôm, koli tože cełyj deń pôstitsia, a večurkom siedajetsia do stoła, na kotorum stojat specjalnyje potravy. Vôny, tak napravdu, tyje samyje, kotoryje jimo na Koladu pered Ruzdvom, tolki ich menš, tak jak i cełaja Vodianaja Kolada skromniejšaja.

Obiščała ja podielitisia tym, što nachodiłosia na našum stolie.

1.     Kutja – najvažniejšoje na koladnum stolie. Krupa s makom, oriêchami, rodzynkami, medom. Kutja sładkaja, dlatoho v mnohich chatach traktujetsia jije jak deser, a jije piervotnoje preznčenije heta, posle prosfory, dielitisia po čut’ čut’ na počatku. Kutja może byti raznaja i symvoliziruje supolnost'. Potum uže można jije dojêsti, koniečno, jak deser, ale najvažniejšoje – podielitisia na počatku.

2.     Nema Koliady biez hrybnoho bôršča. Hryby zamačyvajem na nuč, varym v vodie z bobikami i laurovym listjem, dobavlajem čut’ krupy i smaženoi cybuli, soli i piercu, varym šče chvilinku – i heta i naš bôršč. Nema dla mene drugoho takoho smaku, jakij miełby tak silnuju sviaz’ s Ruzdvom i joho okolicami. Mnie wyšoł tolki toj raz za jasnyj i za mutnyj, bo dobaviła odnako za mnoho krupy.

3.     Pielmieniki - koniečno s kapustoju i hrybami. U nas byli kuplanyje, ale najliepš smamomu zrobiti, i, koniečno, biez jijca. A šče liepš zrobiti druždžovyje pampuchi.

4.     Sielotka – jakaja odmiena je, tolki štôb postnaja. U nas byli dva rodzai – zvyklyje „korečki” i v paprykovum sosi. Jak raz kuplanyje, ale môžno samomu poprobuvati zrobiti.

5.     Chlieb – ja navučyłasia, dziakujučy siabroucy, pečy chlieb na zakvasi, z raznymi ziernami. Na takoj koladnoj čy prazničnyj stoł – liepšoho nema. Peku joho trochu inakš jak našy babuški, ale i tak tradycyjno – koliś rozkazu pro obie receptury.

6.    Ščułok – nastupnyj smak, biez jakoho ne mohu soobraziti Koliadnoho času – napitok z sušanych hruš i jabłyk, najliepš samomu nasušyti – w tum rokovi moja mama hetym zaniałasia. Hrušy i jabłyki zalivajem tepłoju vodoju i čakajem pokul voda ne perejde ich kolorom i smakom, a potom šče zavaryvajem. Ščułok v smaku ne povinien byti vielmi sołodkij – v tum joho dobrota i sekret.

Vsiech z prošedšymi praznikami pozdraulaju i žadaju nastupnoho roku ščaslivo doždati!

Sviato!

Dorohije!

Pozdravlaju Was vsiech z prošedšym praznikom Ruzdwa Christova, pozdravlaju z Koladoju!

Posviatkovali jak treba? 3 dni sviata odbyli w horošum nastrojovi? Do cerkwy pušli, na vsiunočni byli?

Maju daiju, što tak!

My razom z Čełoviêkom, sviatkuvali, koniečno, na Rodinie, de proveli cełyj tyždeń w swiatočnoj atmosferi Pudlaša - a to z siemjoju, a to zo znakomymi, kotoryje albo na Rodini žywut, albo, tak jak i my, prijizžajut tradycyjno posviatkovati na rodnuj ziemli i spotkatisia razom v prazničnoj atmosfery.

Ne takije u nas silno tradycyjnyje sviata, jak byli  u našych predkov, albo jakije orhanizuje u sebe propahator kultury i tradycji Pudlaśkich Biełorusov, Dorofiej Fionik, ale to, što ja pomniu, to do sich pôr zostajecca bez zmien – samoje hłavnoje – tradycyjnoje Koladnoje jiêdło.

Stoit u nas jołka (taja samaja od 24 liêt – značyt, jak možno dohoadatisia, vôna ne naturalnaja, a štučna – nazywajem jije drapakom, bo uže igołki u jijiê amal sovsiem opali i ne torčat, jak koliś), ne pletem pavuka, z koladoju (diduchom) tože problemov krychu je, bo ani my ani bat’ki ne majem hospodarki i ne liehko zapametati, štob na žniwa snopok z žanija u kohoś poprositi (najliêpš šče peršyj, sierpom zžatyj).

Ja sobie, koniečno, obiščała, što w tum roci zroblu pavuka i dopilnuju snopka na koladu, ale znov jakoś chutko čas utiuk i, no, ne uspieła.

Z koladoju (diduchom) ombinowała – ne majem sporaudnoi, chaj chatia bude podroblenaja – poprosiła ja bat’ka zorvati z ohoroda zasochše holie, zwezała joho nitočkoju i postawiła na stoliê – a to i naša babuška utiešyłasia, što chot’ takaja u nas kolada stoit (tolki jakoji zveryni my jije oddamo na Nowyj Rôk, tož sobaka ne zjest’).

Ale i babuška howoryt, što vôna uže z jołkoju sviatkowała za ditiati (20-30 lieta). Štož, značyt - chutko i do nas pryšła nemiećkaja tradycja, ale ne značyt toje, što staroji, toi samoji satroji, ne można pobuditi znov do žyccia – tiem bôlš, što vôna, pravdu, i hožaja, i typovaja dla našoho rehiona. Druhuju babušku, mołodšu, zabyła zapytati, čy v chati był pavuk na Koladu. Treba pry nastupnoji okazji.

Nu, ale na stolie pojaviłosia to, na što ja cełyj rôk čakaju – kutja, hrybowyj boršč, kapusta z hrybami, bułka z makom i ščułok – kompot z sušenych hruš i jabłyk. Koli budem z Čełoviêkom Vodianuju Koladu hotoviti (18. studnia), tohdy vkinu bôlš pro boršč, kutiu i ščułok.

Koladnikov w tum rokowi jakoś silno ne było, trochu ono pryjšło, piat’ hrupok na peršyj deń Sviata. Jakoś byvajut takije liêta, što ich za mnoho ne chodit, jak w tum roci, i tohdy vsie pry stolie lamentujut, jak to tradycja padaje (ale sami ničoho ne robiat, štob jije pudtrymuvati), a byvajut takije Ruzdva, što dvery amal ne začyniajutsia na peršyj deń – tak na prykład u nas łoni było, sobaka pravie na zavał pała, a i chto šče i na druhij deń pryjde.

I tak, pojichała ja na Rodinu z tverdym zamierom doznatisia pro vsie staryje tradycji na Ruzdwo. I v sumie i ne doznałasia (ciażko z tych moich Babušek razkazy povytiahati), ale zato doznałasia ja od Bat’kov jak sviatkuvali v sviato i Ščodryj Večur, i  pro pryniatije v Kavaliêrku i v Panny.

Bo Kavalierka była vyžšym stopniom v hierarchii. I to ne tak sobiê - podros i moh so staršymi hulati. Dla toho był cełyj rytuał! A vsio odbyvałosia na Ruzdvo.

Najuperuč kleiłosia zwiozdu i chodiłosia w čas Pôsta cvičyti koliadki – nu, jeśli ne lenilisia. Časôm chodili bez zviezdy, albo probôvali koladki w toj samyj deń pered tiem, jak vyjti koladovati.

Chodiła koladowati Kavaliêrka, chodili i dieti. Kavaliêrka heta była staršaja mołodiož u viości - chłopci i dievčyniata, kotoryje, jak minimum, pokońčyli podstavovoku albo 15 liêt.

Nu i Kavaliêrka, tož uže ne małyje dieti - jak koladujut, to v každuj chati trochu vypjut, i zviezdu ne odion raz zhubiat albo i połomiat, albo sovsiem ne voźmut, i tohdy jak spotkajut hrupu mołodšych, to zaraz ich zaderžut, zviezdu zaberut, ale bez ničoho ne zostaviat! Zausiody jakajaś rekompensata neliêžytsia, to dadut hrošy, i daliêj uže idut z toju trofiejnuju zviêzdoju. 

Nu i sviato było okazjeju vstupiti v Kavalierku, a dla Kavalierki - novoho pryniati. Koli, na prykład, šli koladowati, a był akurat kandydat albo kandydatka na vstuplenije v kawaliêrku čy v panny, tohdy šli do jijiê čy joho do chaty, bat’ki musieli vodku dostati vypiti za sioje! I vsie pili,a potôm hocali bat’kou pud samyj sufit, a jak dobre popjut, to i kavaliêra (čy pannu), i babulu, i diadula, i chto šče z siemiji popade.  I tohdy uže takaja osoba ličytsia v Kavaliêrku, i možet vsiudy z nimi choditi, vsio robiti.

A jak koli było tak, što na koladovanji jakoś mało vypili, ne było vielmi i jak znajści bôlš a chotiełosia šče, to voźmut kandydata albo kandydatku, tolki štob ono podstawôvku zakončył/ zakončyła, to značyt – tolki što tych 15 liêt skôńczył/skôńczyła, tohdy hovorat, "nu, može byti, davaj, budeš v Kavalierku vstupati" i tože idut hocati bat’kou i kandydata w Kavaliêrku prynimati, bo bat’ki zausiody pry takoji okazji musieli vodku postaviti.

Jak nakoladovalisia, tohdy robili šče  zabavu u kohości v chati – svietlicôv tak ne było po viośkach, jak teperki nastavlali. Zasada była takaja, što idut do toji chaty, de vsie pomiestiatsia, i štob z prošłoho roku ne povtarati. A mołodiožy połno było! U Kojłach, de bat’ko vyrastał, zausiody była zasada, što zabava ide rôk v rôk kruhom po chatach – na podubnoj zasadi, jak pry obriadovi Brackoji Sviêčy.

Za hrošy, kotoryje zostalisia z koladovanija, Kavaliêrka zamaulała u batiuški molebeń na Nowyj Rôk (14. studnia – nichto inakš ne obchodił), a jeśli hrošy zostalisia – tohdy šče robili sobie zabavu v svojum hroni – kuplali vodku, sobirali jiêdło, i znov veselilisia.

Vielmi mnie toje Bat'kov apaviadannie spodobałsia i znov zanudiła za tymi časami, što ich dobre ne znaju, što znaju tolki z razkazov, v kotorych lude ciažko od  małoho robili, ale jak veselilisia, i navat jak žurba prychodiła - to jakoś tak, zdajecce, razom byli.

A pokul - hovoru do sustrečy, i zostaulaju Vas šče u sviatočnym nastroji z koladkami Prymakov – jak dla mene vielmi hože ispołnienije!

https://www.youtube.com/watch?v=mDGTd5VCmTk