Šče my ne propali!

Na moje małoj hospodarci domašniuj roboty po vucha.

A čas jak dikij biežyt.

Vitkie 2 hodiki ispołniłoś, Nataškie tut zara na vesnu 4 bude.

Radosno byvaje, i sumno byvaje.

V subotu 40 dion, jak moja ostatnia babula pomerła.
Nema v mene uže ni baby, ni diêda.
Nema nikohutkoho, chto vyros na našuj rodinie, poka našy bat'ki povyjizžali v horody so svoich rôdnych viosok.
Nema nikohutkoho, dla koho hovoryti po-pudlaśki zausiody buło najnurmalniêjšym v sviêti, a pôlśki było nenaturalnym.

Pokolenije peresunułosie.

My sobiê sidimo v našuj Gdyni i ždemo, koli nastupnyj raz na Rodinu pojedem.

A byli i na verasień, koli naš diadia iz Australii prijichav pośle amal 30 liêt, a my jomu joho Rodinu pokazyvali. Byli i na zapusty, i na Ruzdvo.
Jakže by inakš.

Što deń diêtki svoje movy słuchajut od mene (a byvaje, što i našy Tato po-pudlaśki zahovorat), što večur słuchajut skazki po-našomu i piesień narodnych v roli kołychanok.

Nataška tak hovoryt: "Mamo, chrebet Tobie vidno!". I "zaspivaj mnie >>luli,luli!<<"
Vitik mało pokul hovoryt, no po-našemu vsiutko ponimaje, a jakže.

Deržymoś.
Rodina u nas zausiody žyvaja, chotia na blogie tišyna.

Liêtniaja skuka

Liêtočko načałosia. Nastupnoje mojiê z Vami liêtočko, dorohije Čytačy.

Posle 3,5 liêt vernułasia ja do roboty. Do takoji roboty, pro jakuju maryli našy diêdy i bat'ki, koli vysyłali svoich diêtok z viosok "u sviêt", "u horod", bo tam liêpš žyti, bo liohče, bo ne toje, što na hospodarci - ciažko, hrošy mało, a i to dnia otdochnuti nema.

Tak što žyvu ja u velikum horodi, hłuoboko v Polšy, daliêko od Rodiny, i kak 90 procentuv našoho pokoliênija, społniaju maru našych predkuv. Roblu v velikum biurovi, seredi sotni ludi z raznych stran mira. Vstaju rano, vychodžu ne pozno, čas dla diêtok maju. Na plac zabav chodim, zo znakomymi spotykajemosia. Vôny rostut, my cełyj čas tak same čudny i mołodyje.

Na ščascije dla mene, maju v roboti sered znakomych i Ukraicuv, i Biełarusuv. A koli naša mova universalna - je do koho rot po svojomu otčyniti. Ale ja, sredi nich, odna. Moja mova ne ichnia. Vsio taki, druhaja. Nese druhij kulturnyj ładunok čym ichnia mova. Ja odna hovorašča jazykom, kotoryj ne javlajecce jazykom v duchie supolnosti jakoju je narod. Bo kolkiž nas, Pudlašukuv formalno tak sebe adčuvaje - što vôny stamtul, de ich zemla. Ne typovo Biełarusy, tym bôlš i ne Ukraici ci Poliaki, tolko prosto Pudlašuki, pudlaśkije Biełorusy, so svojeju movoju, tradycjej. Kolki z nas znaje, što toji našuj movie čut' ne tolki liêt jak i našym viośkam kruhom - po 500-600.

Ono mova žyve tolki tohdy, koli je komu jeju hovoryti. Mova je aktom, kotoryj sovieršajut lude jakije chočut komunikacji miž soboju. I, narešti, mova je častiju supolnoju dannoji tojestnasti jako čast' kulury dannoji hromady.

Ja teper, budučy tut, i ne imejučy kruhom nikohutko, chto hovoryt po svojomu, načynaju čutisia jak takij ostatnij Mohikanin i načynaju odčuvati, jak to je ciažko bereč v takich usłoviach svoich cennosti. Ja teper odna, kotoraja do svoich diêtok hovoru po našomu. Navat naša pudlaśka baba načynaje do ich po-polśki smaliti. Diêd takže. Čerez pryvyčku, što tak je, što do diêti po-polśki, nezaležno od toho, čy chto choče učyti svoje movy, čy nie.

Ja teper načynaju bačyti, koli Nataška pušla u polśkije jaśliki, koli zara i Witia pôjde, što ciažko mnie perebitisia čerez pôlśkomovnuju sredu. Bo to ne tak jak majut moi kolegi z roboty, zo vsiakoho narodovoho menšestva, daže tak dalokoho jazykovo jak Uhorščyna. Dieło v tom, što ich jazyk dostupnyj ich diêtiam. Dostupnyj v ich krajach. Žyvyj v mediach. Žyvyj miždu lud'mima. Žyvyj v ich siêmjach. Čast' cełoji struktury, jakoju javlajecce ichnia kultura. Koli vôny zahovorat do svojoho ditiata na svoje movi, ditia znaje, što tuju movu možna učuti u dieduv, u rodni visakuj, narešti - ohladajučy bajki čy čytajučy knižki. Takij jazyk je OBECNYJ tut, teper, REALISTYČNYJ.

U nas toho komfortu nema. Moi dietki na što deń ne čujut rodniji movy od nikoho poza mnoju. A jak pojedemo na Rodinu... ech, žałko hovoryti. Navat tam so sviečoju šukati koho, chto po-pudlaśki z małymi zahovoryt. Bo žeš do diêti PO PÔLŚKI! I ja teper časom, jak do Nataški i Wit'ki po svojomu hovoru, tak baču, što vôny načynajut ne vsio rozumiêti. I mnie što raz sumniej. Bo u mene, chotia do mene po-polśki hovoryli, to było choč cełyj čas jak osłuchatisia. Kruhom bat'kuvškoje i diêdovoje pokolenije po-pudlaśki hovoryło. Naturalno, normalno, hromko.

Natašci kruhom navat nichto ticho ne pohovoryt...

Sidžu ja tut, daliêko od Rodiny, i dumaju. Och, kob tak vernutisa.Ono voźmi i, prosto ot tak, verniš. Žyccio poka poukładałosie tak a ne inakš. I mnohim moim znakomym chotiełosiab vernutisia, no ž robiti to treba. I tak spravy štodionny nas odtiahivajut što raz i daliêj.

Tak što, poka ne robiła, mohli my častiej byti na Rodnie. Teper vže trochu bude nam ciažej. Moža byti, što za cełoje toje liêto pojedemo moža raz, moža dva. Na osień, daj Boh, na tyždeń. I znou bude dylemat - što robiti? Jechati na viośku? Na kotoru? Do koho? Jak pokazati dietiam teper viośku? Z kotoroho boku vôna teper interiêsna? Jak ja jezdiła do baby, diêda, divovali, što u kohoś zyviny nema na hospodarci. Teper divujut, jak u koho šče z odna korova vołočytsia po poliê.

A ja chotiêłab divovatisie, što chtoś do moich ditiat hovoryt po-pudlaśki. Ne pytanyj. Ne prošanyj. Tak po-prostu.

Vesna znôv pryšła!

Dorohije,

trochu ja tut pomołčała - nu dołho mene ode i ne było na blohovi. No spasibo, što vsirumno chto-nechto časom šče i zahladaje. A čom mene ne było?
Nu, narobiłosia u nas dvaždy bôlš raboty i vsie my tut zabiêhany jak šalony. A to tomu, što 30. studnia v nočiê, po vsiech trudach ciažarnosti, rodiłsia nam synok - małyj Witia!
Słovom - zdaryłsia znôv małyj čud, pobôlšała naša siemja i znôv nas bôlš stało, hovoraščych po-pudlaśki :)

Nataška, joho staršaja sestronka, kotoroji v majovi bude dva roki, uže chorošeeńko ponimaje našu movu a i starajecce štoś i na jôj pomaleńku hovoryti. Pokul najliêpš vychodit jôj "miasio" - oj, ne može byti jedło bez miasa! Dorohije, ja kuliêšu ne odion raz uže navaryła postovoho, a v zasadi u mene zausiody kuliêš postovyj, a didita moje sidit za misočkoju i, divlučysia na mene velikimi jak tariêłki očami, pytaje "miasio?". I treba toho miasa tohdy dokinuti - a to kubaski kusočok, a to jak štoś jak raz upečane čy uvarane maju.
I velmi ostorožno, z cikavostižu i z luboviu podchodit do svojoho mołodšoho bratika, kotoryj uže načynaje nam i gugati, i gruchati, i spivati svoje piesieńki, koli z nami "hovoryt".

Takaja u nas teper sytuacja!
I sytuacja dobra, i daj Boža sčastlivo razom dołhoje žyccio prožyvati.

Koli rodiłsia Witiuška, mnoho prochodiło i prochodit i na sviêti, i v našum siemiejnum hroni zdarenniau. Marš v Hajnuvci, a kotorum mołodyje lude z hłubiny kraju, nedumajučy samomu, napchany durackimi hasłami idut i toptajut pamiat' o našych bohibšych z ruk okrutnych pseudohierojuv.  Včera Dień Voli v Biełarusi i joho strašnyje efekty - zatrymanija.

Ale i to, što moja babula, kotora cełoje moje žyccio była, pomerła - ustupiła miêscia małomu Witiušcy.

Razom z jeju, tak jak z každym starikom, kotoryj u nas odchodit, čy vôn dožyvał na viości čy v horodi, odchodit naša mova i tradycja. I tak złožyłoś, što zaraz potum pomer i moj diad'ko pośle ciažkuj chvoroby, jôj syn. I tak nastupnyj raz do mene došło, što odchodiat tyje dva pokolenija, navat uže lude pokolenija našych bat'kuv, kotoryje žyli v sopraudnoji našoji movi i kultury. I teper ono v našych rukach zachôvati pamiat' pro jije i perekazuvati našym diêtiam - koli žyvemo daleko od Rodini, ale moža i bôlš sioje potrebne koli na sioj Rodinie žyvemo.

My otkazujem za buduščeje našoj kultury, za pamiat' pro našu movu, pro predkuv, i štob našy dieti mieli svoi korni jasno pokazany. To je ciažkaja robota, bo často treba budovati štoś z ničoho, ale možna, ono štob ne puddavacca i ožyvlati na štodeń to, z čoho my sami vyrastajem.

I Wam vsiêm toho žadaju razam z nadchodiaščoju Vesnoju razom z mojeju hovoraščoju i gugajučuju po-pudlaśki siemjoju!
Katia, Jaška, Nataška i Witiuša.

Jedem na Rodinu!

Koniešno, vsie try.
Da pabačennia!

Z vesnoju mnoho dobroho roditsia! :)

Dorohije!

16 maja našoje hrono hovoraščych po pudlaśki pobulšało o odnoho, velmi važnoho čełoviêka - v toj deń večerom, v 21:40 v Gdańskum špitalovi rodiłasia naša dočka - Natalija. 

Vsiech pozdravlaju od našoji trojki i obiščaju nezadołho napisati nastupnyj post pro našu pudlaśku kulturu i zvyčaji - tiêm bôlš, što pokul my pojedem na Rodinu, za dva tyžni pryjizžaje do nas moja mama i budu jijê rozpytyvati pro davny zvyčaji zviazany z narodženijem ditiatka. A pokul pryvykajem žyti vtrojom i učymosia sebe vzaimno, a Nataška słuchaje narodnych piesień i rodnoji movy vže po siêtuj storoni žyvota.

Vsioho Vam dobroho i pozdravlajem z nastupajuščym praznikom Piatidiesiatnicy!

Katjuša, Jaša i Nataša

Maslenica!

Grafika so storonki www.nadasugie.ru

Dorohije – s niedieli nastupiła u nas Maslenica  -  osatnij pered Velikim Pôstom tyždeń, koli možem pojesti i popiti kolki chočem.

Nazvanije „maslenica” wziałosia, koniečno, ot masła i tołstoji s nim jiêdła. Najbôlš popularnym jiêdłom je i zausiody byli blinčyki  - so vsiakim vypołnienijem, jakoje prychodit nam ochota, a samym tradycyjnym dla Pudlaša je konfitura. Dla ruskoi Maslenicy najbôlš znakomym je blinčyki s ikroju.

A, poza siôm, treba jesti vsio, što tołstoje, bohatoje, veselitisia, i hulati zanim pryjde čas Velikoho Pôsta – 40 dniej zadumy i spakojnaha čakannia na Velikdeń.

W subotu čakajut nas zapusty – ostatnij deń, koli možem hulati do biełoho rania! Tradycyjno sobirajemsia na zapustowych zabawach, de hraje orkiestra, de jimo i pjemo, tańcujemo i spivajemo, i koniečno, hovorymo po svojomu! W Hajnouci, na prykład, takije imprezy orhanizuje Bractwo Pravosławnoi Mołodiožy, treba tolki zapytati i doznatisia, što de i kak :)

Maslenicu kôńčyt niediela „Krestopokłonnaja” – koli w cerkwiach słužat liturgiu i wiečerniu s čynom wzaimnoho proščanija obid, kotoroje maje vviesti nas v čas Velikoho Pôsta z siercom swobodnym ot visakich złych čustv.

A pokul – veselitiesia, hulajte, jište blinčyki, a w subotu bavietiesia tak, štob dati radu pojti šče na słužbu w niedilu i nabrati siły na sorok dni Velikoho Pôsta!

Sviato!

Dorohije!

Pozdravlaju Was vsiech z prošedšym praznikom Ruzdwa Christova, pozdravlaju z Koladoju!

Posviatkovali jak treba? 3 dni sviata odbyli w horošum nastrojovi? Do cerkwy pušli, na vsiunočni byli?

Maju daiju, što tak!

My razom z Čełoviêkom, sviatkuvali, koniečno, na Rodinie, de proveli cełyj tyždeń w swiatočnoj atmosferi Pudlaša - a to z siemjoju, a to zo znakomymi, kotoryje albo na Rodini žywut, albo, tak jak i my, prijizžajut tradycyjno posviatkovati na rodnuj ziemli i spotkatisia razom v prazničnoj atmosfery.

Ne takije u nas silno tradycyjnyje sviata, jak byli  u našych predkov, albo jakije orhanizuje u sebe propahator kultury i tradycji Pudlaśkich Biełorusov, Dorofiej Fionik, ale to, što ja pomniu, to do sich pôr zostajecca bez zmien – samoje hłavnoje – tradycyjnoje Koladnoje jiêdło.

Stoit u nas jołka (taja samaja od 24 liêt – značyt, jak možno dohoadatisia, vôna ne naturalnaja, a štučna – nazywajem jije drapakom, bo uže igołki u jijiê amal sovsiem opali i ne torčat, jak koliś), ne pletem pavuka, z koladoju (diduchom) tože problemov krychu je, bo ani my ani bat’ki ne majem hospodarki i ne liehko zapametati, štob na žniwa snopok z žanija u kohoś poprositi (najliêpš šče peršyj, sierpom zžatyj).

Ja sobie, koniečno, obiščała, što w tum roci zroblu pavuka i dopilnuju snopka na koladu, ale znov jakoś chutko čas utiuk i, no, ne uspieła.

Z koladoju (diduchom) ombinowała – ne majem sporaudnoi, chaj chatia bude podroblenaja – poprosiła ja bat’ka zorvati z ohoroda zasochše holie, zwezała joho nitočkoju i postawiła na stoliê – a to i naša babuška utiešyłasia, što chot’ takaja u nas kolada stoit (tolki jakoji zveryni my jije oddamo na Nowyj Rôk, tož sobaka ne zjest’).

Ale i babuška howoryt, što vôna uže z jołkoju sviatkowała za ditiati (20-30 lieta). Štož, značyt - chutko i do nas pryšła nemiećkaja tradycja, ale ne značyt toje, što staroji, toi samoji satroji, ne można pobuditi znov do žyccia – tiem bôlš, što vôna, pravdu, i hožaja, i typovaja dla našoho rehiona. Druhuju babušku, mołodšu, zabyła zapytati, čy v chati był pavuk na Koladu. Treba pry nastupnoji okazji.

Nu, ale na stolie pojaviłosia to, na što ja cełyj rôk čakaju – kutja, hrybowyj boršč, kapusta z hrybami, bułka z makom i ščułok – kompot z sušenych hruš i jabłyk. Koli budem z Čełoviêkom Vodianuju Koladu hotoviti (18. studnia), tohdy vkinu bôlš pro boršč, kutiu i ščułok.

Koladnikov w tum rokowi jakoś silno ne było, trochu ono pryjšło, piat’ hrupok na peršyj deń Sviata. Jakoś byvajut takije liêta, što ich za mnoho ne chodit, jak w tum roci, i tohdy vsie pry stolie lamentujut, jak to tradycja padaje (ale sami ničoho ne robiat, štob jije pudtrymuvati), a byvajut takije Ruzdva, što dvery amal ne začyniajutsia na peršyj deń – tak na prykład u nas łoni było, sobaka pravie na zavał pała, a i chto šče i na druhij deń pryjde.

I tak, pojichała ja na Rodinu z tverdym zamierom doznatisia pro vsie staryje tradycji na Ruzdwo. I v sumie i ne doznałasia (ciażko z tych moich Babušek razkazy povytiahati), ale zato doznałasia ja od Bat’kov jak sviatkuvali v sviato i Ščodryj Večur, i  pro pryniatije v Kavaliêrku i v Panny.

Bo Kavalierka była vyžšym stopniom v hierarchii. I to ne tak sobiê - podros i moh so staršymi hulati. Dla toho był cełyj rytuał! A vsio odbyvałosia na Ruzdvo.

Najuperuč kleiłosia zwiozdu i chodiłosia w čas Pôsta cvičyti koliadki – nu, jeśli ne lenilisia. Časôm chodili bez zviezdy, albo probôvali koladki w toj samyj deń pered tiem, jak vyjti koladovati.

Chodiła koladowati Kavaliêrka, chodili i dieti. Kavaliêrka heta była staršaja mołodiož u viości - chłopci i dievčyniata, kotoryje, jak minimum, pokońčyli podstavovoku albo 15 liêt.

Nu i Kavaliêrka, tož uže ne małyje dieti - jak koladujut, to v každuj chati trochu vypjut, i zviezdu ne odion raz zhubiat albo i połomiat, albo sovsiem ne voźmut, i tohdy jak spotkajut hrupu mołodšych, to zaraz ich zaderžut, zviezdu zaberut, ale bez ničoho ne zostaviat! Zausiody jakajaś rekompensata neliêžytsia, to dadut hrošy, i daliêj uže idut z toju trofiejnuju zviêzdoju. 

Nu i sviato było okazjeju vstupiti v Kavalierku, a dla Kavalierki - novoho pryniati. Koli, na prykład, šli koladowati, a był akurat kandydat albo kandydatka na vstuplenije v kawaliêrku čy v panny, tohdy šli do jijiê čy joho do chaty, bat’ki musieli vodku dostati vypiti za sioje! I vsie pili,a potôm hocali bat’kou pud samyj sufit, a jak dobre popjut, to i kavaliêra (čy pannu), i babulu, i diadula, i chto šče z siemiji popade.  I tohdy uže takaja osoba ličytsia v Kavaliêrku, i možet vsiudy z nimi choditi, vsio robiti.

A jak koli było tak, što na koladovanji jakoś mało vypili, ne było vielmi i jak znajści bôlš a chotiełosia šče, to voźmut kandydata albo kandydatku, tolki štob ono podstawôvku zakončył/ zakončyła, to značyt – tolki što tych 15 liêt skôńczył/skôńczyła, tohdy hovorat, "nu, može byti, davaj, budeš v Kavalierku vstupati" i tože idut hocati bat’kou i kandydata w Kavaliêrku prynimati, bo bat’ki zausiody pry takoji okazji musieli vodku postaviti.

Jak nakoladovalisia, tohdy robili šče  zabavu u kohości v chati – svietlicôv tak ne było po viośkach, jak teperki nastavlali. Zasada była takaja, što idut do toji chaty, de vsie pomiestiatsia, i štob z prošłoho roku ne povtarati. A mołodiožy połno było! U Kojłach, de bat’ko vyrastał, zausiody była zasada, što zabava ide rôk v rôk kruhom po chatach – na podubnoj zasadi, jak pry obriadovi Brackoji Sviêčy.

Za hrošy, kotoryje zostalisia z koladovanija, Kavaliêrka zamaulała u batiuški molebeń na Nowyj Rôk (14. studnia – nichto inakš ne obchodił), a jeśli hrošy zostalisia – tohdy šče robili sobie zabavu v svojum hroni – kuplali vodku, sobirali jiêdło, i znov veselilisia.

Vielmi mnie toje Bat'kov apaviadannie spodobałsia i znov zanudiła za tymi časami, što ich dobre ne znaju, što znaju tolki z razkazov, v kotorych lude ciažko od  małoho robili, ale jak veselilisia, i navat jak žurba prychodiła - to jakoś tak, zdajecce, razom byli.

A pokul - hovoru do sustrečy, i zostaulaju Vas šče u sviatočnym nastroji z koladkami Prymakov – jak dla mene vielmi hože ispołnienije!

https://www.youtube.com/watch?v=mDGTd5VCmTk