Z Ruzdvom Chrystovym, z Novym Rôkom - krychu sołdoko, krychu hor'ko.

Vitajte, Dorohije!

Maju nadiju, što chorošo posviatkovali! My vsie vtrojom, jak obyčno, pojiêchali do moich Bat'kov na Rodinu. Alež nam paščasciło v sium rokovi, ne dumajete? I sniežok popadał, i pomoriziło. I to dobre pomoroziło, bo było i do -17 hradusov. My našu Natašku peršyj raz učyli nastojaščoho Pudlaśkoho morozu i vystavlali drymati na dvor albo razom chodili na spacyry. 

A koli pryšło Ruzdvo, posviatkovali, do cekrvy pochodili, pospotykalisia z siemjoju, zo znakomymi, pospivali koladki i koladnikuv popryjmali. 

Koladnikuv v sium rokovi silno ne było. 3 hrupy na peršyj deń, odna na druhij, na večer. Ale, na ščascie, vsie zo zviezdami, jak treba, a koladniki, kotoryje pryšli na druhij deń, najbulš razradovali nam sierca - mieli čudiesnuju zviezdu. było ich 7 ci 8, i to i chłopci i dievčyniata, i velmi hože zaspivali koladku "Boh sia roždaje". Hetu koladku i my koliś spivali z našoj hrupoj, v kotoroj byvało, i 13 čełoviek chodiło z cudovnoju zviezdoju. Nu, v tum roci, jak i łoni, ne vdałosia nam zorbatisia, u vsiech a to dietki małyje, a to zmučany sviatkovanijem, a to šče ne vsiech uspieli pobačyti - nic divnoho, što koladovanije je domenoj kavalierki. I nam dobre chodiłosia, koli my vsie na studiach byli!

Nu ale v sviazi z tym, što jak raz w sium roci ne było tokoho velikoho koladničaho ruchu, zaraz rozdalisia hołosy za stołom, kotoryje pevno i Viete neraz słyšali u sebe v chati:
"A uže ničoho ne ma, umiraje naša tradycja."
"Ach, uže pravie i nichto ne chodit, zaraz sovsiem perestanut."
"Oj, tož nema komu choditi, jak vsie mołodyje povyjezžali!"

Mene od toho prosto trese. 
Ja vižu, tak jak každyj iz nas, što Pudlaše, jakoje znali našy diedy i bat'ki, to ne je toje samoje Pudlaše. kotoroje je teperki. Ale to tolki naša vina. 

Rozumieju, každyj u nas sioje videaje, što velmi mnoho ludi vyjechało, što naša Rodina teper pustaja jak šče nikoli ne była - moža tolki za Biežeństva. Ale, lude Božy, od narykanija šče ničoho na liepšoje ne pomieniałoś!

Vmiesto toho, štob narykati, jak je kiepśko, treba načati mieniati na toje, štob było dobre. A to ne je takoje strašnoje. Treba, pravda, mnoho raboty, pered usim nad soboju. Bo ničoho ne pomieniajcce pokul zmiena ne nastupit v nas samych. 

Treba načati šanuvati naš jazyk i kulturu, i narešti zrozumieti, što vôna tak same važna i mahuča, jak každaja druhaja. Vykinuti z nas sioje, čoho naučyli nas našy bat'ki i diedy - što svoja mova i kutlura prynadležyt tolki "temnym", viośkovym ludiam. 

Što našym dietiam naležycce znati, skul vôny je, z jak bohatoj kulturno ziemli, bo siete pojde im tolki na koryst'. Ja uže v odnum postovi pisała pro odnu "očyvistu" pravdu - što každyj chto chovajecce v kulturno bohatoj sredie maje bôlš odčynianu hołovu i sierce na druhich ludi i sebe samoho.

V raznych obstojatielstvach i raznych hraniciach našy predki boronili svoju movu i kulturu. Čerez vieki mienialisia hranicy, mieniałasia vłast'. Často była nekorystnoj dla našych predkuv, nastupali proby zniščenija viery, było Biežeństvo, byli vojny, od Šveduv po II Susvietnuju. Ale naša ziemla cełyj čas odžyvała, ludi voročalisia, žyli.

Tohdy byli my pryviazany do ziemli, hołovnym modelom žyzni była hospodarka, što było našym bohactvom, i stałoś praklatijem. Tomu, što hospodarka i viośka, za spravoju našych diedov i bat'kov, stali synonimom toho, što nefajnoje, što tupoje, temnoje. Stało synionimom zastoju i ciažkoho žccia - vsie chotieli v horod, ne tolki do škoł, no što ne robiti tak ciažko, jak ich praščury. Ale mało komu pryšło v hołovu, što jeśli bolšaja čast' vyjede, zostanecce harstka, kotoroja odorvana od svojeji movy "bo do dieti treba po polśki, koli vôny miastovy", to ne bude do čoho potum i voročatisia, a my zostanemsia odorvany od svojej kultury, ziemli i movy, prosto NIJAKI.

Treba šanuvati našu kulturu, i vsio je možlive, koli tolki pojmem, što vôna tak samo važnaja, jak každaja inšaja. Koniec końcuv - Polakom udałosia spasti svoju movu i tradycju navat koli 123 roki probovali ich zniščyti.

I do toho - koli budete sami sebe uvažali, i Vas budut uvažali.

Toho zo znahody Ruzdva i na nastupajuščyj Novyj Rôk Vam žadaju!

Sietyj snimok jak raz spered dvuch liet. V sium rokovi pozabyłasia ja vytiahnuti aparat jak prychodili koladniki - bôlš byli my vsie zaniaty spivanijem razom z tymi, kotoryje prychodili i Nataškoj, kotororaja velmi cikaviłasia, koli bačyła hrupku ludi zozviezdoju. No tut, mimo toho, što silno vstydajučysia chłopci popali, zviezdu mieli majesterštyk!

Z Novym Hodom, z Novym Ščascijem!

Vasilija, Małanka, Ščodryj Večur - ostatnij deń staroho rôka podle Juliańśkoho kaliendara.*

A dysia - peršyj deń Novoho Hoda. Jak tam - wysviatkuwali krychu? Moža byli na balu?

My z Mužem vo našum, kameralnum hroni, trochu potańcuwali do hitôv, jakije letiêli w ščodrovečernoji audycji na biełaruskim Radio Racja. Fajno było posłuchati, što ludi sviatkujut, zvoniat z požadanniami i vinšovanijami, što navat pudtrymujut staryje dobryje tradycji sviazany so Ščodrym Večerom. Fajno było posłuchati tože raznych narôdnych piêseń, kotoryje ja pomniu šče z toho času, jak na raznych imprezach bat'ki, siemja, znakomyje zbiralisia, i zausiody ich spivali - Biełarusačka, Nese Hala vodu, Čyrvona ruta, Tam u poli dva dubočki, Komaryk, Tuman jarom, Katjuša, Čaraunica i mnoho, mnoho inšych - starsych I tych noviejsych . Pevno dla toho do sich pôr najbôlš podobajutsia mnie takije ispołnienija narodnych piesień, kotoryje hučać tradycyjno, spivany čerez hurty na hołosy, z bôlš tradycyjnymi instrumentami (jak na prykład u Małanki čy navat u Čeremšyny), jak tyje vise "disco-błysco", na odion rytm, de za podkład ide tolki stiežka z keyborda.

A tradycji? Pomnite? Bat'ki Vam raskazyvali? A može sami majete okazjiu tak sviatkuvati? 

Bo na ŠčodryjVečur wažnyje je psoty! U Čyžov, na prykład, jak howorył odion iz słuchačy audycji, tradycja šče žyva. Nu, žyva peuno prosto tam, de je mołodyje, dla kotorych psoty heta naturalnoje dieło. Uže takoho ne pobačym tam, de zostalisia tolki staryki... 

1. Kradienije brunok - brunku snimajut i chowajut, a hospodaru treba jije potôm najti, na Novyj Hod.

2. Malovanije okon čornoju farboju. Hospodary spiat i spiat, i ne znajut, što za oknom uže deń, bo temno jak nočju.

3. Vysypyvanije stiežok - Jak koli chłopeć chodił do dieučyny, to jak raz na Ščodryj Večur była najliêpšaja okazja vsiêm u viości pokazati, jakij kavalier starajecca o jakuju pannu. A robili toje, vysypujučy stiežku a to z popieła, a to  z sołomy od joho do jijê chaty. Potom možna było toje jakoś i popratati. Ale časôm fantazja pudskazywała šče druhije sriedstva. I tak na prykład maminomu bratu koliś učytielka čymsia pôdpała. Tak na  Ščodryj Večur vyznačył vôn stiežku od toho chłopcia do učytielki... atramentom! A toho so sniehu tak chutko ne popračeš, bo vhodit hluboko! Oj, była kołomyja, ale, koniečno, mamin brat ne pryznałsia do ničoho!

4. Druhije psoty - što komu v hołovu pryšło, smiešnoje było a velikoji kryvdy ne robiło. Mołodiož, to jest Kavalierka i Panny, umieli bavitisia i tiešytisa. I tak słuchač včerašniej audycji opowiedał, jak to koliś Kavalierka zakinuła na chatu, de dievčaty sobralisia sviatkuvati Ščodryj Večur, cełyj wôz z želieznymi koliesami, koniečno, sposob treba było im uperuč prydumati, kob toj wôz tam jakoś vtiahnuti, koliesa tut, korpus tut, ale udałosia i na Novyj Rôk vsie tiešylisa i smijalisia u viości z takoji psoty, i divovalisia, jak udałosia im tak toj wôz tak zakinuti.

5. Nu i voroženije - dievčyniata, koniečno, najbulš lubili - treba było doznatisia, kotoraja peršaja zamuž pôjde. A vorožyli, układajučy,  na prykład, buty čerez chatu do poroha. 

Može chtoś uže popał na mojoho bloha i chotiełby podielitisa druhimi tradycjami? Moža šče jakijeś znajete?

A ja vsiem šutnikom i vsiem serjoznym vinšuju, štob Novyj Rôk prynios nam spakoj, dobro, terpienije do druhich ludiej, štob my lubili druh druha i sebe samych. A tože, štob šanuvali i pudtrymyvali svoi korni i tradycji, navat, jesli sami normalno sidimo dalieko od Rodiny i pryjizžajem od času do času. Spełnienija mar, zdarovija. Innymi słowami - vsioho dobroho!

* Teperki často spotykajetsia nazvanie "Juliańskij Sylwester", na prykład na plakatach zaprašajučych v toj deń na zabawy, no po mojomu ne povinnosia tak hovoryti. Heta, koniečno, sprava polonizacji, no nam treba znati, jakije je sopraudnyje, tradycyjnyje nazvanija i ich užyvati. Tiem bôlš, što koliś na viości našy bat'ki, diedy i vsie priedki navat inšoho Novoho Hoda ne sviatkuvali.